MKI wordt verplicht: nu sturen of straks volgen

Op de Dag van de Duurzaamheid praten we graag over ambities. Maar als jij inkoopt voor de GWW, verandert er iets veel concreters. De MKI, de milieukostenindicator, vat de milieu-impact van een materiaal of project samen in één bedrag in euro’s: hoe lager, hoe schoner. Tot nu toe was een lage MKI een pluspunt in de gunning. Straks is het een wettelijke eis. Het wetsvoorstel ligt sinds de zomer bij de Tweede Kamer en gaat naar verwachting in 2027 in. Dan ben je verplicht om MKI-plafonds op te nemen in je aanbestedingen met asfalt en beton, en bij grote projecten MKI mee te wegen in de gunning. De vraag is dus niet óf je met MKI gaat werken, maar: pak je nu de regie, of volg je straks de standaard die anderen voor je hebben bedacht?

Wat verandert er met de nieuwe MKI-wetgeving?

Tot nu toe werken vooral Rijkswaterstaat, ProRail en enkele provincies en gemeenten vrijwillig met MKI in hun GWW-projecten. Het wetsvoorstel Milieuprestatie-eisen GWW maakt MKI de norm voor de hele sector, op twee manieren. Eén: voor asfalt en beton komen landelijke maximale MKI-waardes, vastgesteld op advies van expertcommissies en vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur. Jij neemt ze als technische specificatie op in je RAW- en UAV-GC-bestekken, ook onder de Europese drempel. Twee: bij opdrachten boven de Europese drempel moet je de MKI van het hele werk meewegen als gunningscriterium. De landelijke plafonds zijn een ondergrens; strenger mag. En ze worden periodiek aangescherpt. Daarmee wordt MKI van koplopertaal een verplichte basis voor al je projecten.

Waarom standaard MKI-eisen te weinig opleveren

MKI meet niet alleen CO₂, maar ook effecten als stikstof, fijnstof en toxiciteit. Juist in de GWW, waar beton, asfalt en staal samen een fors deel van de milieu-impact bepalen, is dat een krachtig stuurinstrument. Toch zie je in aanbestedingen vaak hetzelfde patroon: MKI als gunningscriterium met een fictieve korting, waarbij vrijwel iedere inschrijver de maximale score haalt. Dan heb je je duurzame vinkje gezet, maar in de praktijk nauwelijks verschil gemaakt. De wet verandert daar niets aan als je straks het landelijke plafond overneemt en het gunningscriterium invult zoals iedereen. Mijn stelling: de nieuwe wetgeving is geen administratieve last, maar een kans om als inkoper écht te sturen op duurzame infra. Dat vraagt om scherpe keuzes per project en per regio. Een duurzame asfaltcentrale in jouw regio kan nu al aan veel strengere eisen voldoen dan een oudere installatie dichterbij. Een groot project met ambitieuze MKI-grenzen duwt de markt richting schonere productieketens. Durf dus te differentiëren: streng waar het kan, haalbaar waar het moet.

Waar de echte winst zit

De plafonds gelden per materiaal. De grootste winst zit daarom niet in het bestek, maar in de keuzes daarvóór: asfalt, beton of klinkers, welke levensduur, hoeveel hergebruik. Een goede MKI-analyse dwingt je die keuzes te onderbouwen. Als inkoper bij een shared service centrum zag ik dat juist deze discussies — over materiaal, levensduur en hergebruik — de meeste CO₂-reductie opleverden.

Wat jij nú kunt doen als inkoper

Wachten tot de wet geldt is geen optie; de leercurve is te steil om die in 2027 nog even te nemen. Begin met inzicht: breng in kaart waar in je portefeuille de meeste MKI- en CO₂-impact zit en welke contractvormen je gebruikt. Kies vervolgens een paar projecten om te experimenteren met MKI als harde eis én als gunningscriterium dat echt onderscheidt. Doe dat bewust: stel per project een ambitieniveau vast, toets wat technisch en in de markt haalbaar is en leg vast waarom je bepaalde grenzen kiest. Betrek je projectleiders, assetmanagers en de markt erbij, zodat MKI geen “ding van inkoop” wordt.

De wet maakt MKI straks onvermijdelijk, maar hoe je hem inzet, bepaal jij nu. Wil je als GWW-inkoper vooruitlopen in plaats van ingehaald worden, dan is dit het moment om je eerste projecten te kiezen en je MKI-strategie scherp te zetten. SBMC vertaalt dat naar scherp inkoopbeleid, standaardteksten voor bestekken en een werkwijze die in je organisatie landt. Zo is MKI straks niet alleen verplicht, maar draagt het aantoonbaar bij aan je klimaatdoelen.

Benieuwd hoe jouw organisatie zich kan voorbereiden op de nieuwe MKI-wetgeving? Onze inkoopspecialisten denken graag met je mee. Neem gerust contact met ons op!