Publieke inkoop in 2026: de 3 belangrijkste inkooptrends

Ok, let’s talk trends: publieke inkoop in 2026! Ieder jaar praten we weer over inkooptrends, maar dit jaar gaat het niet om nieuwe buzzwords. Het gaat om de vraag of publieke inkoop zich weet te wapenen tegen een markt die slimmer wordt. Want aanbesteden is geen spelletje meer waarbij de partij met de mooiste tekst wint. De praktijk is harder: leveranciers worden sneller, scherper en beter in het ‘spelen’ van het proces.

Deze inkooptrends 2026 laten zien hoe publieke inkoop en aanbesteden veranderen: minder op papier, meer op bewijs en beheersing. In dit blog kijken we vooruit naar drie ontwikkelingen die publieke aanbestedingen in 2026 echt gaan beïnvloeden omdat je ze terug gaat zien in bijna elk traject.

1) AI versnelt inschrijvingen en dwingt opdrachtgevers tot een tegenreactie

AI-tools zijn inmiddels standaard bij inschrijvers. Dat merken aanbestedende diensten ook. Perfect geformuleerde teksten zonder echte inhoud. Die komen steeds vaker voorbij. Een inschrijving kan in een middag klaar zijn, althans, op papier. Het gevolg is dat geschreven tekst minder leidend wordt in de beoordeling. In 2026 zie je dat opdrachtgevers daar actief tegenin sturen: minder woorden, meer bewijs. Minder beloftes, meer aantoonbare prestaties.

Maar wat verandert er dan concreet in publieke aanbestedingen? De beweging gaat voornamelijk richting toetsbaarheid:

• Meer verificatie: referenties worden nagebeld, prestaties gecontroleerd, bewijsstukken serieuzer beoordeeld;
• Meer focus op uitvoerbaarheid: plannen van aanpak worden realistischer (doorlooptijd, capaciteit, bezetting);
• Strakkere beoordeling: minder ruimte voor bla-bla, meer meetbare eisen en criteria.

Voor publieke inkoop betekent dit ook iets voor je voorbereiding. Als AI het makkelijker maakt om teksten te produceren, moet jij als opdrachtgever scherper worden in de vraag achter de vraag: wat wil je precies toetsen? En hoe voorkom je dat je een aanbesteding gunt op het beste verhaal?

2) Tooling helpt, maar alleen als je weet wat je doet

Naast doorontwikkeling van TenderNed zien we steeds meer aanvullende tooling die het aanbestedingsproces ondersteunt. Denk aan tools voor planning, processtructuur, documentbeheer en beoordeling. Dat is positief, zeker nu publieke aanbestedingen complexer worden en de druk op capaciteit hoog is. Maar tooling is geen oplossing voor een onvolwassen inkoopfunctie. Software versnelt, maar denkt niet. En in publieke inkoop zit de echte kwaliteit niet in het invullen van stappen, maar in de keuzes die je maakt vóór je begint.

Waar tooling wél helpt (als je het goed inzet):

• procesdiscipline en betere borging;
• meer transparantie in beoordeling;
• herbruikbare formats en consistenter documentbeheer;
• snellere samenwerking met stakeholders bij grote trajecten van aanbesteden.

3) Informatiebeveiliging is geen vinkje meer, maar een harde randvoorwaarde

BIO-naleving, ISO-eisen en SOC 2-rapportages worden steeds vaker expliciet geëist én gecontroleerd. En dat beperkt zich allang niet meer tot IT-aanbestedingen. Ook dienstverleners, adviespartijen, bouwpartners en facilitair leveranciers krijgen te maken met strengere eisen rondom data, toegang en privacy. Waarom? Omdat de risico’s groter zijn geworden. Informatiebeveiliging is niet meer een bijlage, maar een randvoorwaarde. Als je het niet op orde hebt, kun je niet meer meedoen, of je loopt als opdrachtgever te veel risico.

Je ziet dat informatiebeveiliging steeds vaker concreet terugkomt in publieke aanbestedingen, bijvoorbeeld via:

• eisen rond toegangsbeheer (wie mag waar bij?);
• verplichte logging en monitoring;
• aantoonbare incidentprocedures en escalatie;
• rapportages/ audits (zoals ISO/SOC);
• eisen aan subleveranciers en ketenpartners.

In 2026 draait informatiebeveiliging niet om ‘afvinken’, maar om blijvend beheersen. De risico’s zitten vooral na gunning: toegang, incidenten en subleveranciers. Daarom wordt security steeds vaker een contractmanagement-thema, met controles en herstelafspraken. Bij SBMC begeleiden we beide kanten van de tafel: van managementsystemen tot inkopen en aanbesteden. Zo wordt security geen papieren zekerheid, maar echte beheersing.

Conclusie: de echte inkooptrend in 2026?

De echte trend in 2026: publieke inkoop wordt kritischer, scherper en minder goedgelovig. AI maakt het makkelijker om iets op te schrijven, maar niet om iets waar te maken. Tooling helpt, maar vervangt geen vakmanschap. En informatiebeveiliging is geen bijlage meer, maar een basisvoorwaarde. Wie in 2026 succesvol wil blijven aanbesteden, moet niet alleen weten wat mag, maar vooral wat standhoudt in de praktijk. En dat zie je terug in hoe publieke aanbestedingen worden ingericht: minder verhaal, meer bewijs. Minder proces, meer beheersing.

Wil je sparren over wat deze inkooptrends 2026 betekenen voor jouw organisatie?

Of je nu beter wil aanbesteden, je publieke inkoop wil professionaliseren of grip wil krijgen op publieke aanbestedingen: we denken graag mee! SBMC helpt publieke organisaties met inkoopadvies, aanbesteden en contractmanagement, van strategie tot uitvoering. Neem contact met ons op, dan maken we het concreet.